qorbanof dinar blogo

min mondan qdinar.wp.kukmara.ru ga kucamdir indi

2010-03-23T22:01:00.001+03:00

мин мондан qdinar.wp.kukmara.ru га күчәмдер инде.

forum.belem.ru да йаваскрипт турында йаздым

2010-02-14T19:12:00.002+03:00

мин хәзер йаваскрипт турында бер ничә йазымтаны "форум белем ру"га йаздым: http://forum.belem.ru/index.php?showtopic=417 - 5енче йазымтадан башлап.

hitimiilbitke_windusmediyapleyer_birkitow

2009-03-16T16:39:00.007+03:00

сәләм.
менә бер вакыт күрдем, http://baltasi.ru битендә ранил виндус медиа плейер белән "йәшләр радийосы" тоташтырып куйган. әмма мин үзем дә белә идем инде улдай нәрсә барлыгыны. мин дә http://kukmara.ru да "кукмара авазы" чыгарам бит. бер заман башка килде, кукмара ру форумында да мон радионы беркетеү мөмкинлеге бардыр, мин улда "easy visual bbcode"("изи виҗвал бибикод") үзгәртелеш өстәгән идем. шул радио турындагы темада ул радионы тоташтырып карадым, виндус медиа плейер белән булып чыкты, "wma" йә "wmv" файллар өчен дип йазылган бугай ул улда. шуннан соң бер көнне монларның кодларыны карадым, кукмара районы сайты форумындагысы белән балтаси ру дагысының кодлары икесенең ике төрле икән. хәзер миннең мондай уйнаткычны "кукмара ру" алгы җитенгә дә куйасым килә. шунга күрә езләдем әле, ничек итеп беркетеве дөрес икән. башта http://google.com да езләдем, улдан ары микрософтның программистлар өчен йәрдәмче сайтында езләдем, чөнки "виндус медийа плейер" микрософтныңкы.
"гугыл"ның беренче ун нәтиҗәсендә микрософт бите чыкмады, чыкканнырының кай берләренең кай бер йаклары охшаш иде, ул уйнаткычны беркетеү кодының.
менә таптым мин аларның айырмалары турында мәгълүмат. ике төрле "classid" бар икән, берсе виндус медиа плэйер 6.4 һәм елеккерәкләренең, берсе 7 белән йугарыракларының. балтаси ру да 6.4 класс идысы күрсәтелгән, ә кукмара ру форумында 7 неке. монның турында монда укыдым: http://devedge-temp.mozilla.org/viewsource/2003/windows-media-in-netscape/index_en.html . ул биткә http://msdn.microsoft.com/en-us/library/bb249587(VS.85).aspx дән еләктем. с.у., в.м.п.ның хәзергесе 11енче версийә икән.
теге класс идыларны күрсәтәм теге биттән:
" * Windows Media Player 6.4 has this classID:22D6F312-B0F6-11D0-94AB-0080C74C7E95
* Windows Media Players 7 and 9 have this classID: 6BF52A52-394A-11d3-B153-00C04F79FAA6
".
22:57 : беркетелгән уйнаткычның кара төстәге видео күрсәтү урыны күренмәсен өчен улның бийеклегене 40 итеп куйасы икән. мон әле кукмара ру форумында да, "балтаси ру" да да дөрес ешләнмәгән иде, "кукмара районы форумын"дагысыны шулай итеп төзәтеп куйдым.

javaskriptbilensaylaqyasaw-2

2009-02-15T13:11:00.011+03:00

сәләм.
бүген "тәнәфес" интернет гәҗитене күрдем дә, шундагы өсттәге "архив" дигән менюга күзем төште әле. бу бит шушы "javascript" меню ясарга туры килә торган очрак. монда бит йаңа бит-гәҗитнең йаңа саны өстәгән сайын барча елекке чыгарылышлары да йаңартылып тора.
ачтым да мин улны, "чыганак тексты"ны ачтым да, "архив" дигән сүз езләдем. мон урында ул:
<tr align="center">
<td colspan="2" rowspan="1"><small style="color: rgb(51, 0, 153);"><span style="font-family: Arial;"><span style="font-weight: bold;"><span style="color: rgb(255, 0, 0);">Архив:</span> |</span><a href="1.html" target="_self">№1</a><span style="font-weight: bold;">|</span><a href="2.html" target="_self">№2</a><span style="font-weight: bold;">|</span><a href="3.html">№3</a>|<a href="index.html">№4</a>|</span></small></td>
</tr>
монны javascript белән ешләве монлай:
башта мин мон кодны аңларлык хәлгә килдерәм:


<tr align="center">

 <td colspan="2" rowspan="1">
 <small style="color: rgb(51, 0, 153);">
 <span style="font-family: Arial;">
  <span style="font-weight: bold;">
   <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Архив:</span> |
  </span>
  <a href="1.html" target="_self">№1</a>
  <span style="font-weight: bold;">|</span>
  <a href="2.html" target="_self">№2</a>
  <span style="font-weight: bold;">|</span>
  <a href="3.html">№3</a>
  |
  <a href="index.html">№4</a>
  |
 </span>
 </small>
 </td>
</tr>

монда 1 дән алып дүрткә кадәрле номерлар өлешене javascript ка чыгарырга була, мон өлешне:


  <a href="1.html" target="_self">№1</a>
  <span style="font-weight: bold;">|</span>
  <a href="2.html" target="_self">№2</a>
  <span style="font-weight: bold;">|</span>
  <a href="3.html">№3</a>
  |
  <a href="index.html">№4</a>

йаңа буш файл йасайсы, исеме булсын menu.js . улда йазасы:


menu=
'<a href="1.html">№1</a>'+
'<span style="font-weight: bold;">|</span>'+
'<a href="2.html">№2</a>'+
'<span style="font-weight: bold;">|</span>'+
'<a href="3.html">№3</a>'+
'<span style="font-weight: bold;">|</span>'+
'<a href="index.html">№4</a>';
document.write(menu);

улдан ары, теге йазылган урынында шушы скриптны тоташтырып куйасы, монлай итеп:
<tr align="center">
<td colspan="2" rowspan="1">
<small style="color: rgb(51, 0, 153);">
<span style="font-family: Arial;">
<span style="font-weight: bold;">
<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Архив:</span> |</span><script src="menu.js"></script>|</span>
</small>
</td>
</tr>
менә ничек кечкенә генә кала! һәм бит сайын бер үк әйберне туры китереп үзгәртеп утырасы булмай. бары тик шушы скриптны иске битләргә тоташтырып чыгасы да, йаңаларында да шуллай итеп кенә барасы, һәм йаңа бит өстәлгән сайын шул бер скрипт файлынга гына күчке ("ссылка") өстәйсе.
мон әле гадиләштерелгәне генә булды. монны әле камилләштерергә була. ләкин беренче адым буларак шушы әйбәт. ләкин бер мөһим җитешсезлегене төзәтеп куйырга кирәк. монлай гына булса, интернеттагы езләвечләр - сайт табып биргечләр - йандекс, гугыл шикелле - йаваскрипт ечендәге күчкеләрне укымай. уллар улларны укысын өчен, улларга да йөрергә йул калдырырга кирәк. монлай итеп: гади генә бер нормаль html файл йасайсы, "arhiv.html" дигән, анда барлык битләргә күчкеләрне нормаль html ысулы белән генә куйып чыгасы. йагъни, ул файл еченгә йазасы:


<a href="1.html">№1</a>
<a href="2.html">№2</a>
<a href="3.html">№3</a>
<a href="index.html">№4</a>

һәм мон файлны да йаңа чыгарылыш йасаган сайын төзәтеп барасы була, монысы езләвеч "робот"лары өчен. улданы ары барча саннарга теге йаваскрипт меню белән беррәттән шушы файлга күчке куйып барасы була, "йаваскрипт"ны аңламай торган караучылар өчен генә итеп, йагъни, гадәти браузер улны күрмәй, ә "робот"лар шул күчкене күреп, шул "архив" битенгә күчә һәм андагы күчкеләр буйынча күчеп бүтән битләргә еләгә. мон йаваскриптсызлар өчен генә күренсен өчен ул күчкене "noscript" тэгы еченгә аласы, шуллай итеп, чыгарылыш сайын йаваскрипт сайлакны һәм роботларга йул калдырган код монлай була:
<tr align="center">
<td colspan="2" rowspan="1">
<small style="color: rgb(51, 0, 153);">
<span style="font-family: Arial;">
<span style="font-weight: bold;">
<span style="color: rgb(255, 0, 0);">Архив:</span> |</span><script src="menu.js"></script><noscript><a href="arhiv.html">архив</noscript>|</span>
</small>
</td>
</tr>

бетте. нормаль генә йаваскрипт меню йасау шуллай. моннан бер йазма елекке йазма да йаваскрипт меню йасау турында иде.
бер минуттан соң өстәп йазам:
мон нәрсәнең, монлай гына калса, тагын бер начар йагы була, роботлар "архив" битенгә башка барча битләрдән күчке булганга күрә, улны иң мөһим дий санап, бер сайтлар езләүче кешегә мон сайтны езләп табып күрсәткәндә иң беренче чиратта шул йәмсез генә булган "архив" битенгә йул күрсәтергә мөмкин, ләкин төп бит буларак, "index.html" битенгә йагъни иң йаңа чыгарылышка күчеревенгә дә өмет бар. монга каршы "архив" битене матуррак итеп бизәргә була һәм "йаваскрипт" белән кергән кешене "index.html" га күчерергә була. улның өчен "архив" битенгә монлай итеп бер йаваскрипт өстәп куйасы була:


<script>location="http://tanafes.narod.ru";</script>
<a href="1.html">№1</a>
<a href="2.html">№2</a>
<a href="3.html">№3</a>
<a href="index.html">№4</a>

булды, шушының белән мон йазма, алла бирса, тәмам. әмма йаваскрипт белән сайлак йасау турында тагын йазырмын, алла бирса.
февралнең 19ы 18:08 : мин бер аз йалганладым: бер шактый мөһим әйберне әйтмәдем: йаваскрипты сүндерелгән сайт карарга кереүчеләр өчен дә ул езләвечләргә кирәкле arhiv.html га йул калывы кирәк, йә исә noscript тегы ечендә "бу бит дөрес ешләсен өчен йаваскрипт кабызылган булырга тийеш" дигән йазыу чыгарырга кирәк.

yavaskript bilen saylaq yasaw

2009-02-07T21:15:00.003+03:00

сәләм.
хәзерге "народ"тагы татарча сайтларда сайлак(меню)ны йә фрэйм белән йасаганнар - http://tkoek.narod.ru/tatindex.html , http://duslarga.narod.ru , йә бит сайын меню йасаганнар: http://koshlaush.narod.ru . бит сайын йасау уңайсыз инде ул - бер йаңа бит өстәгән сайын барча битләрдәге менюларны үзгәртергә кирәк. әмма була беренче биттәгесене генә үзгәртергә дә. фрэйм белән йасалган сайлак ул кимчелектән азат. әмма шуллай да, мин тагы бер ысул күрсәтәм әле: йаваскрипт белән. мин йасаган кукмара музейы сайты сайтында мин шул ысулны кулландым, һәм шунга өстәп, фрэйм да кулландым, әмма әле күрсәткән ике сайттагы шикелле "frameset" төрендәге фрэйм түгел, ә "iframe" төрендәге фрэйм. мон төрле фрэйм белән сайлак чагыштырмача кечкенә, ә битләр озын булганда битне тартып астына күчкәндә сайлак өсткә менеп китә, улның астындагы буш урынны кулланып була. шулай ук йаваскрипт сайлакны koshlaush.narod.ru сайтыны гади текст төзәткече белән йасап күрсәткәндә кулландым: http://89.232.85.48/Qushlawoch/ . мон ысул белән сайлак кына түгел, башка елемент та беркетеп була. шул музей сайтында йававскрипт санагычларны мин шуллай беркеттем, һәм бер вакыт бит астында реклама рәвешендә күчкеләр беркеткән идем.
89.232.85.48/Qushlawoch/ битенең хытымыыл кодыны карасаңыз, анда 16 нчы, 17 нче йулларда монны күрерсез:
<script>saylangan=1;</script>
<script src="javascript/saylaq.js" charset="windows-1251"></script>
менә шундай кечкенә генә урын алып тора сайлак һәр биттә.
монларның беренчесе сайлакның кайсы йулы сайланган булып күренеп торасыны билгеләй, ә икенчесе сайлак скриптыны тоташтыра. ул файлны ачып карай аласыз: http://89.232.85.48/Qushlawoch/javascript/saylaq.js :

document.write(''
+'<ul id="menu">'
+'<li>'
 +'<a href="index.htm" style="color:#000073;">Төп бит</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="maktap_turonda.htm" style="color:#FF0101;">Мәктәп турында</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="uqotowcolar.htm" style="color:#090;">Укытучылар</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="koordinatalar.htm" style="color:#63f;">Координаталар</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="fotoalbom.htm" style="color:#800080;text-decoration:underline;">Фотоальбом</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="siltamalar.htm" style="color:#F06;">Сылтамалар</a>'
+'</li>'
+'<li id="yanaliqlardiganyazow">'
 +'<a href="yangaliqlar.htm">'
  +'<span >Я</span><span >ң</span><span >а</span><span >л</span><span >ы</span><span >к</span><span >л</span><span >а</span><span >р</span>'
 +'</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="http://a.mod-site.net/gb/u/koshlaush-1.html" style="color:#FF0101;">Кунак китабы</a>'
+'</li>'
+'<li>'
 +'<a href="qullanma.htm" style="color:#006e00;text-decoration:underline;">Кулланма</a>'
+'</li>'
+'</ul>'
);
saylanganli=document.getElementById("menu").childNodes[saylangan-1];
saylanganli.style.listStyleImage="url(surat/uq-saylangan.gif)";
spanelement=document.createElement("span");
spanelement.style.cssText=saylanganli.firstChild.style.cssText;
spanelement.innerHTML=saylanganli.firstChild.innerHTML;
saylanganli.removeChild(saylanganli.firstChild);
saylanganli.appendChild(spanelement);

мин монда сайланган елементны күчке түгел гади текстка әйләндерү өчен катлаулы ысул кулланганмын икән, җиңелрәк тә йасап буладыр, йә туры "a" тегыны "span"га әйләндереп, йә "a" тегының "href" атрибутыны йукка чыгарып йә үзгәртеп.

мон көн шушында туктайм, монның дәвамы булыр, аллаһы бирса.
февральнең 15е: дәвамы монда.

tatar mektepleri ocon buslay iki tilli forum hizmeti

2009-01-20T18:06:00.003+03:00

татар мәктәпләре өчен бушлай татарча-урысча ике телле форум хезмәте ачып җибәрдем:
felenawolmektebi.tmf.org.ru йә togenawolmektebi.tmf.org.ru кебек .tmf.org.ru дип беткән үзегезгә ошаган адресны ачып теркәлеп шул адреста форумны башлап җибәрәсе.
төрле бизәлешләр бар.
кулланучы исемендә буш урын һәм татар хәрефләре кулланып була.
тулырак мәгълүматны http://forum.belem.ru/index.php?showtopic=456 да йаздым.

forum.belem.ru da bir nice javascript tozetow yazdom

2008-12-17T11:11:00.005+03:00

сәләм.

forum.belem.ru да бер ничә javascript төзәтеү йаздым:

иске браузерларча гына ешләгән кар йавыу скриптыны төзәтеү

(болары да шул ук сөйләшеүнең дәвамында:)

опера белән мозиллада ел 2008 урынына 108 булып чыгывыны төзәтеү

"image ready" программасы белән ешләнгән йаваскрипт баскы(кнопкы)ларны берләштереү

тагы мин ул форумда ђЂљЉњЊќЌџЏћЋ ны javascript белән төзәтү турында йазган идем.

тагын мин бүген кукмара районы сайтының "ajax"лар, "javascript"лар белән үзем йасаган алгы битене ачып җибәрдем.

2008-12-11T09:43:00.003+03:00

сәләм.
казан 2нче татар гимназиясе сайтындагы бер "комментарий"ым, адресы http://tg2.openkazan.info/ru/node/390#comment-486:

килешәм. улны шуллай итүчеләр бар да инде. авылдагы "чын күңелдән" татарча сөйләшә торган кешеләр ул. сезнең шикелле казандагыгылар түгел. сезнең мәктәптә балалар тәнәфестә урысча сөйләшәдер?. ундайларга сайтларыны да башта урысча йасау уңайлырактыр...
урыс авылларында татар теле кирәк булмаган кебек, татар авылларында да урыс теле кирәк түгел. хәзерге заманда татарча мәктәп сайтлары бар, беләсездер. ике теллесе дә бар. аллага шөкер. урысча сайтлар да бар. әмма "edusite" дигән мәгариф "программа"сы дәвамында йасалган урысча сайтлар иң күбедер.
әгәр сайтны татарча гына түгел, ә урысча да йасарга исәп бар икән, улны "php" шикелле "сервер" йагы "скрипт"ы белән йасау уңайлы. ике телне тәэмин итә торган итеп йасауны булдырсалар, улны ике генә түгел, күбрәк телне тәэмин итә торган итеп йасайсыдыр. иң әйбәте телне күчереү һәр бер биттә булса һәм телнең бер биттән икенче биткә күчкәндә сакланывы "куки" белән түгел, ә күчәсе бит адресларында ук йазылган булса. мин шундай бер сайт йасадым. телне бит адресында &l=tt, &l=ru дип күсәтәсе, ә бит ечтәлеге шул параметрга карап төзелә, гадиләштереп бер пыхыпы кисәге күрсәтәм:
<?php
$l=$_GET['l'];
if($l=='tt'){?>
исәнмесез<br>
бу фәлән сайт
<?php }elseif($l=='ru'){?>
здраствуйте<br>
это такой-то сайт
<?php }elseif($l=='en'){?>
hello<br>
this is ..
<?php }elseif($l=='ar'){?>
السلام عليكم<br>
هذا
<?php }?>
тагы php сайт йасаганда битләрне кэшлауны йасарга кирәк.

кызганыч, хәзерге иң киң таралган "joomla", "drupal", "wordpress", "phpbb" кебек әзер "скрипт"лар берсе дә баштан ук күп телле түгел, күп теллелек "өстәмә"ләр белән шунга күрә мондый кыйынлыклары бар: ул "скрипт"ларны йаңарак чыгарылышка алыштырганда күп теллелекне йаңадан көйлисе була, ул "өстәмә"ләр йаңа чыгарылыш чыкканнан соңгарак калып йаңарып баралар.

мон йазманы йаваскрипт һәм башкалар турында "дәфтәр"емдә дә урнаштырырмын әле.

тагы шул ук сөйләшеүдә "кодирофкы"лар турында һәм менә мон "дәфтәр"емдәге "кодирофкы"лар турындагы йазмам турында да әйткән идем, кичәге "комментарий"да.

18енче гыйнвар: "السلام عليكم" не төзәттем.

"css" bilan tekst cigarow

2008-11-23T23:02:00.003+03:00

yavaskript bilan nicik yazow cigarip bula, dawamoның дәвамы.
("css" сыйфатлары белән йазыуны бүтән вакыт күрсәтермен, хәзер унны укыйсы килмәй әле, болай башта түгел хәзер, кулланганым да йук. дигән идем.)

йаңа "html" файл йасаңыз да унга монны йазыңыз:


<style type="text/css">
#x:before {content:"bu:";}
#x:after {content:";";}
</style>
<span id="x">x</span>

монны опера 9.2x йә файрфокс 2 белән ачып карасаңыз монлай булып күренә:
bu:x;

6нчы интернет эксплорерда күренмәде. "x" дип кенә күренде.

әмма монны йаваскрипт белән "элемент" сыйфатлары аша үзгәртеү йулыны мин тапмадым. "стиль тезмәсе"не үзгәртеп буладыр.

sayt yasagandago "kadirufko"lar

2008-11-16T10:38:00.004+03:00

мишәбаш авылы мәктәбе форумындагы "сайт төзү буенча сораулар" сөйләшевендә әйттем әле генә:

...
ХТМЛны өйрәнгәнче йә ХТМЛны өйрәнеү белән бергә "кодировка"ларны да өйрәнәсе дип әйтергә дә була бит. ә татарча сайт йасау өчен шул "кодировка"ларны белеү кирәк инде күбесенчә: "windows-1251", "utf-8", "html entitiy", "javascript escaped", "url encoded".

шунның буйынча монда да йазам әле:
сайт йасагандагы "кодирофкы"лар. татарча сайт йасар өчен "кодирофкы"лар белергә кирәк. санап китәм: "windows-1251", "utf-8", "html entitiy", "javascript escaped", "url encoded", тагы латин хәрефләре белән йазыр өчен "windows-1254" тә кулланылырга мөмкин. болар арасыннан "utf-8", "html entitiy", "javascript escaped", "url encoded" - универсаль, ә "windows-1251" белән "windows-1254" - шундый төрдәге күп "кодировка"лар арасындан татарча йазганда кулланылырга мөмкинләре, ләкин башкаларыны кулланып булмай дигән сүз түгел. тагы "windows-1251" урынынга "ISO-8859-5", ә "windows-1254" урынынга "ISO-8859-9" кулланырга буладыр. аларның айырмасы аз гына. тагын бер әйберне әйтергә кирәк, татарча йазганда кулланыла торган "windows-1251"нең татар төре. һәм, төгәлене белмәйм, улның башкорт төре дә бар бугай. һәм, "үземнеңке" буларак кына әйтәм, "windows-1251" белән миннең үземчә йазган бер ысул да бар. тагы: "utf-8" урынынга башка төрле "уникод" кулланыу мөмкин, мәсьәлән, utf-16.

yavaskript bilan nicik yazow cigarip bula, dawamo

2008-11-01T18:51:00.012+03:00

javascript белән ничек йазу чыгарып була. куштырнаклар. обйектлар. йазмасыны дәвам итәм.
"рәсем астынга" йазыу дип мин alt сыйфатына йазыуны әйтәм. ул йазыу браузер рәсемсез ешләгәндә рәсем урынында чыга.
ешләп күрсәтәм:

<img src="http://www.blogger.com/img/icon_logo32.gif" id="birrasim">
<script>
document.getElementById("birrasim").alt="B";
</script>

моны йаваскриптсыз да йасап була:

<img src="http://www.blogger.com/img/icon_logo32.gif" id="birrasim" alt="B">

сары төстәге йәрдәм йазыулары чыгарыу. ул йазыу күрсәтке шул сыйфатлы елемент өстендә бер аз вакыт торгач чыга.

<span id="biryazow">бер йазыу<span>
<script>
document.getElementById("biryazow").title="бу йазыу шуны-шуны аңлата";
</script>

шуны менә шушында ук күрсәтәм дә: бер йазыу

бу "бер йазыу" дигән йазыу өстендә күрсәткене торгызгач сары йазыу чыгырга тийеш. бу блогта ешләсә. "тиз генә карап алыу" белән ешләмәде.
аңлашылды нишләп ешләмәгәне. йул күчешләрендә <br> өстәгән. бер йулга йаздым. хәзер ешләй. менә хәзер ул йазыу миндә сары түгел, ә зәңгәр артлы булып чыга. оператсион системаның күренеш темасы шундый булгангадыр.

өстәп йазам.
"css" сыйфатлары белән йазыуны бүтән вакыт күрсәтермен, хәзер унны укыйсы килмәй әле, болай башта түгел хәзер, кулланганым да йук.
>24енче нойбырь: "css" сыйфатлары белән йазыу турында "css" bilan tekst cigarow да йаздым. йаваскрипт белән уллай үзгәртеп булмай бугай.<

тагын бер төрле айырым ысуллы йаза торган урын бар. ул тәрәзә исеме. болай йазасы:

<script>
document.title="бу тәрәз исеме йазыуы";
</script>

шушында ук тикшереп тә карайм:
бу кнопканы ничек йаcаганны күрсәтәм:
шушында ук тикшереп тә карайм: <button onmousedown='document.title="корбаноф динар блогы";'>монда бассаң тәрәз исеме үзгәрер</button>

2008-10-21T15:05:00.000+04:00

вакытыны төзәттем.

2008-10-21T15:01:00.001+04:00

бу блогны караганда минга вакытлары дөрес күренмәй.

2008-10-21T14:59:00.000+04:00

кичә бу блогка statcounter.com санагычы тоташтырдым.

javascript белән ничек йазу чыгарып була. куштырнаклар. обйектлар.

2008-10-19T20:34:00.001+04:00

берсен узган йазмада әйттем. "alert" дигән "метод" белән. ул вакытта мин 2+3 кушу нәтиҗәсене чыгардым. йазуларны куштырнак еченә аласы. болай була: alert("сәләм!"); йазу ечендә куштырнак булырга тийеш булса, ул куштырнакны шул көйенчә генә йазасы түгел, ә "\" тамгасындан соң йазасы. менә болай: alert("бер кеше \"сәләм!\" диде."); шулай ук куштырнак урынына бер катлы тырнак белән дә йазып була йазуларны: alert('Сәләм!'); һәм тегесе болай була: alert('бер кеше \"сәләм!\" диде.'); әмма, йазу "бер катлы тырнак" белән әйләндерелгәндә, ечендә кулланыла торган куштырнакларны шул көйе йазырга да була: alert('бер кеше "сәләм!" диде.'); һәм киресенчә, куштырнак ечендә бер катлы тырнак булганда унны шул көйе йазырга була. бу кагыйдәләр alert методы белән генә түгел, гел шулай. "ике катлы тырнак" белән йазыламы, бер катлымы, айырмасы йук, минем белеүемчә, әмма ечендә куштырнак йә апостроф (бер катлы тырнак шул бугай бит инде, инглизчә клавиатурада "э" клавишасында ул) булуына карап, унны гади генә йазыр өчен уңайлысын сайларга була. бер катлы тырнак белән әйләндереп алынган текст ечендә бер катлы тырнак булса, аны да "\" дан соң йазасы.
узган йазмада күрсәткәнчә, сан чыгарганда куштырнак кирәк түгел: alert(2+3); йә alert(5); "5" дип чыгара, alert("2+3"); "2+3" дип чыгара.
"alert"тан башка тагы бер ничә йазу чыгару ысулы бар. браузерның асткы йулында йазу чыгарып була. ул йул(тасма) "статус йулы" дип атала. әмма барча браузерларда да javascript белән статус йулына йазу чыгаруны тыйу мөмкинлеге бар. йәгъни сайтыгызда бу ысулны куллансагыз, белеп торыгыз, бәлки ул кай бер кешенең браузерында "хәл йулы"ны үзгәртмәс. ул ысул болай: window.status="Сәләм!"; (йәки болай: window.status='Сәләм!'; ). узган йазмадагыча мондый ечтәлекле html файл белән сынап карай аласыз:
<script>window.status="Бу скрипт \"Сәләм!\" дип әйтә.";</script>
һәм тагын бер ысул болай:
document.write("Сәләм!");
монысы инде төп браузерның төп тәрәзендә, гадәти html чыга торган урынга йаза.
монысы өченче ысул булды. тагы бер ничә ысул бар, шуларның берсе "innerHTML" белән:
document.getElementById("бер_елемент").innerHTML="Сәләм!"; бу ысул ешләсен өчен, браузер бу скриптны ешләгән вакытта "бер_елемент" дигән исем кушылган бер html елементын ешкәрткән булырга тийеш, булмаса, ул "бер_елемент"ны (... монда йакынча бер сәгать үтеп китте, хәзер дәвам итәм..) тапмай, хата чыгара. бу ысулны мондый html файл белән ешләтеп карап була:

<p id="бер_елемент"></p>
<script>
document.getElementById("бер_елемент").innerHTML="Сәләм!";
</script>

бу файл бу көйенчә Opera браузерында ешләй. Firefox та ешләмәде. чөнки ул script елементын башкасы әйтелмәгәндә "head" ечендә дип кабул итә, ә "head" "<p id="бер_елемент"></p>" га караганда алдарак урнаша һәр вакыт, шунга күрә скриптны ешләткәндә браузер <p id="бер_елемент"></p> дигән җирне әле укымаган була һәм "бер_елемент" дигән исемле "p"ны таба алмай. әгәр script ның body ечендә урнашканлыгы күренеп торса, файрфокс браузеры унны body дан head ка күчермәй инде, ә body ечендә script ны p дан соң урнаштырасы, болай була:

<body><p id="бер_елемент"></p>
<script>
document.getElementById("бер_елемент").innerHTML="Сәләм!";
</script></body>

монысы ешләй. ләкин "Сәләм" дигән йазыу урынына аңлашылмай торган йазыу чыгарга мөмкин. Мәсьәлән, бу html файл utf-8 форматы белән саклатылса, миндә ул файрфокста "Сәләм!" урынынга "Ð¡Ó™Ð»Ó™Ð¼!" дип йазды. бу файлның utf-8 форматында булуыны файл ечендә тамга белгертеп куйсаң, браузер унны укып белә. унны болай тамгалайсы:

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body><p id="бер_елемент"></p>
<script>
document.getElementById("бер_елемент").innerHTML="Сәләм!";
</script></body>

бу html кодны йазганда html "тег"ларыны шул ук йулга йазырга да була, йаңа йулга да йазырга була, мәсьәлән шушы ук html не болай да йазып була:

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body>
<p id="бер_елемент"></p><script>
document.getElementById("бер_елемент").innerHTML="Сәләм!";</script>
</body>

нәрсә ул 'html "тег"лары' - ул "<" белән ">" еченә алынган тамгалар, мәсьәлән, "</body>", "<p id="бер_елемент">".
javascript белән башка йазыу чыгарыу йуллары да бар. бүтәннәре катлаулырак. берсе мәсьәлән internet explorer да бер төрле йазыла, башка браузерларда башкача йазыла. менә ул:
Internet Explorer да (һәр хәлдә, 6 ынчысында) болай йазасы:

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body>
<p id="бер_елемент"></p><script>
document.getElementById("бер_елемент").innerText="Сәләм!";</script>
</body>

башкаларында болай:

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body>
<p id="бер_елемент"></p><script>
document.getElementById("бер_елемент").textContent="Сәләм!";</script>
</body>

Opera браузеры икесе белән дә ешләй. моны барлык браузерда ешләй торган итеп йасау йулы бар, унны шулай итәләр (барча браузер белән ачылыуына исәп тотканда) (чын сайттагы йаваскрипт йазганда бу ысул кулланылганда).
бу ахыргы ике ысулның айырмасы бар, innerHTML бер төрле, innerText белән textContent икенче төрле.
document.getElementById нәрсә аңлата да
document.write нәрсә аңлата. моны инглиз телене белгән кеше белә. document - ул документ, программалаудагы бер термин дийергә була, һәм шулай ук гадәти компьйутер ешләрендә дә ул бер термин. getElementById "исеме буйынча танып алып табып бер елементны ал" дигән сүз, ә write - "йаз" дигән сүз. document ул шушы без йазган файл, браузерга кереп браузер унны ешкәрткәч ул браузер ечендә ешләп, күрсәтелеп торганда "document" дип атала. шушы "document" ка карата төрле гамәлләр кылып була. мәсьәлән write һәм getElementById. бу гамәлләр программалауда "метод" дип атала. "document" дигәне - бер "обйект". "document"тан башка "обйект"лар да була. һәр бер төр обйектка үзенә бер төрле гамәлләр кылып була. шулай: document.getElementById("бер_елемент"); мәсьәлән. елек әйткән alert та бер "метод". унның обйектын төшереп калдырырга да була, ә ул обйект window. унны болай да йазырга була иде: window.alert("Сәләм!"); . ни өчен window ны төшереп калдырырга да була - чөнки безнең бу бөтен программа шунның ечендә урнашкан (браузерда бу скриптлар window ечендә урнашкан дип санала), ә һәр бер обйектның ечендә программа йазганда унның ечендә ул обйектка караган әйберләрнең, мәсьәлән методларның, обйектыны күрсәтеп тормаска да була, шул обйектныкы булып санала.
'"document"тан башка "обйект"лар да була' дигән идем бит. мәсьәлән document.getElementById("бер_елемент") ул үзе бер обйект, шунга күрә унга тагы нокта аша гамәл дә йазып була. обйектларга нокта аша гамәл дә йазып була, үзлек дигән әйбер дә йазып була. textContent, innerHTML, innerText - үзлекләр.
javascript белән башка йазыу ысуллары да бар.

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body>
<p id="бер_елемент"></p>
<script>
document.getElementById("бер_елемент").appendChild(document.createTextNode("Сәләм!"));
</script>
</body>

монда document.getElementById("бер_елемент") обйектына appendChild гамәле кылына. мондагы document.createTextNode("Сәләм!") - үзе бер обйект, ул "document" обйектына "createTextNode" дигән гамәл кылыу нәтиҗәсендә барлыкка килгән бер обйект.
"createTextNode" - "текст төйене барлыкка китерәсе" дигән сүз,
"appendChild" - "бала обйект(йәгъни ечке обйект) өстәргә" дигән сүз.
'мәсьәлән document.getElementById("бер_елемент") ул үзе бер обйект' дигән идем бит. ул шул html текстында "<p id="бер_елемент">

" дип тамгаланган әйберне аңлата инде.
йаваскрипт белән йазырга тагы бер ысул:

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<body>
<p id="бер_елемент"> </p>
<script>
document.getElementById("бер_елемент").firstChild.nodeValue="Сәләм!";
</script>
</body>

игътибар итегез, монда <p id="бер_елемент"> белән </p> арасында буш урын калган,шулай итмәгәндә файрфокста ешләмәй. ә Operaда (9.27енчедә) хәтта болай да ешләмәй, унда буш урын гына түгел, бер хәреф йазып куйырга кирәк, хәреф урынына   тамгасы куйырга була, йә нокта. Internet Explorer да Opera шикелле.
башка ысуллар шушы ысулларда инде күрсәтелгән алымнарны башкача куллана гына бугай инде. бу йазма шуның белән тәмам.
5 минуттан соң: башка ысуллар да бар. "рәсем астынга" йазып була, сары төстәге "йәрдәм йазыулары" йазып була, төрле браузерларның үзенчәлекле ысуллары бар, йаңа версийә "css" сыйфатлары арткылы да йазып була.

31енче октябыр: рәсем арты йазыуы, сары йәрдәм йазыуы һәм тәрәз исемене ничек javascript белән йазып булыуы турында йаздым: yavaskript bilan nicik yazow cigarip bula, dawamo.

2008-09-21T12:08:00.000+04:00

гади генә javascript программа:
йаңа(буш) текст файлы йасагыз.
анда йазыгыз:
<script>alert(2+3);</script>
саклатыгыз.
бу файлның исемен үзгәртегез: исем өстәмәсене (расширение)"htm" дип куйыгыз.
бу файлны ачыгыз. (ул браузер белән ачылырга тийеш.) ул 5 санын кечкенә тәрәз белән, һәм бәлки тавышы да чыгыр, хәбәр итер.

2008-04-02T20:59:00.000+04:00

сәләм.
HTML да "тег" дигән нәрсә бар.
HTML ул "гади текст", ләкин шул теглары бар һәм тагы entity дигән нәрсәләре бар.
"гади текст" ул нәрсә - ул гади текст төзәткече - "windows"тагы notepad кебек - белән йасала торган йазу, ул бер озынлыкта була, байт белән санала ул озынлык, һәр хәреф бер байт белән аңлатыла, әмма кай бер байтлар бер хәрефне дә аңлатмаска мөмкин, һәм тагы бик үк гади булмаган текст бар - unicode текст, аның һәр хәрефе бер ничә байт белән дә аңлатыла һәм бер ничә төрле ысул белән, ул ысул текстның иң беренче бер ничә байты белән аңлатылырга мөмкин, ул тамга BOM дип атала - Byte Order Mark - татарчасы "байт тәртибе тамгасы". менә шул ысуллар турында йазмакчы булдым да беттердем, езләдем, менә сезгә бер күчке: википедийада Comparison_of_Unicode_encodings.

2008-03-28T21:52:00.000+03:00

<b></b>

2008-03-28T21:46:00.000+03:00

var a=new Array();
for(i in a){}
//test
//"javascript" тэгы

2008-03-28T21:45:00.001+03:00

сәләм

2007-10-06T14:55:00.000+04:00

сәләм